Bez techniki budowlanej nie ma budownictwa! – wywiad z Istvánem Barótfim

Jako czasopismo poświęcone budownictwu z roku na rok obserwujemy, że technika budowlana odgrywa coraz większą rolę w realizacji poszczególnych dużych projektów budowlanych, pełniąc jednocześnie coraz bardziej złożone funkcje w już eksploatowanych budynkach. Nic dziwnego, że w tym roku ta podgałęź utworzyła odrębną sekcję w organizacji reprezentującej interesy branży. O okolicznościach powstania Sekcji Techniki Budowlanej ÉVOSZ, jej celach strategicznych oraz sytuacji na krajowym rynku techniki budowlanej rozmawialiśmy z dyrektorem wykonawczym i rzecznikiem prasowym nowej sekcji, prof. dr. Istvánem Barótfim.

Jeszcze przed utworzeniem sekcji inne organizacje również włożyły wiele wysiłku w reprezentowanie interesów tej dziedziny. Jakie doświadczenia i wnioski wyciągnęli Państwo w trakcie tej pracy, zwłaszcza w ramach sekcji Magyar Épületgépészeti Koordinációs Szövetség (MÉgKSZ), którą Pan kierował? Dlaczego mimo to zdecydowali się Państwo na utworzenie sekcji ÉVOSZ?

Obecnie nie można sobie wyobrazić użytkowania naszych budynków bez instalacji technicznych, jednak branża techniki budowlanej nie zyskała odpowiedniej uwagi i uznania ze strony innych branż oraz społeczeństwa. Dlatego też, gdy prawie dziesięć lat temu na nowo sformułowaliśmy zadania i wizję przyszłości naszego stowarzyszenia, na pierwszym miejscu znalazło się zwiększenie rozpoznawalności, uznania i prestiżu tej dziedziny, a ogólnie rzecz biorąc – pogłębienie jej zakorzenienia w społeczeństwie.

W ramach tych działań stworzyliśmy szeroko zakrojony cykl wydarzeń branżowych pod nazwą Ogólnokrajowe Dni Techniki Budowlanej (OMÉN) oraz opracowaliśmy symbol naszej branży, który jest powszechnie stosowany, organizujemy imprezy w ramach dni sportowych inżynierów budowlanych, wśród których puchar żeglarski figuruje obecnie wśród zawodów o zasięgu ogólnokrajowym, a także – co nie mniej ważne – od sześciu lat wydajemy Rocznik Inżynierii Budowlanej, w którym jako reprezentatywne wydawnictwo podsumowujemy roczne osiągnięcia branży, od wyników ekonomicznych, poprzez znaczące realizacje, aż po działalność społeczną w tej dziedzinie.

Wszystko to w znacznym stopniu i w odczuwalny sposób wzmocniło tożsamość zawodową, a w wielu przypadkach wzbudziło nawet zazdrość przedstawicieli innych zawodów. Jednak pomimo tego nie odnotowaliśmy wzrostu prestiżu ani znaczenia naszego zawodu; inżynier budownictwa mechanicznego pozostaje podwykonawcą w branży budowlanej, a przy ocenie wybitnych osiągnięć gospodarki budowlanej nie bierze się pod uwagę jakości prac z zakresu inżynierii budowlanej; listy i propozycje kierowane do głównych organów i ministerstw często pozostają bez odpowiedzi. Musiałem zdać sobie sprawę, że bez inżynierii budowlanej nie ma użytkowania, ale bez budynku nie ma inżynierii budowlanej, więc jeśli chcemy nadać znaczenie naszej dziedzinie, wielką szansą może być to, że wspólnie z podmiotami z branży budowlanej, ale osobno i wyraźnie wskazując na naszą rolę, będziemy dążyć do osiągnięcia naszych celów i nagłaśniać nasze problemy.

Zgodnie z ich komunikatem, rozwiązanie problemów związanych z techniką budowlaną wymaga połączenia sił znaczących podmiotów gospodarczych. W jakim stopniu ma to miejsce w ramach sekcji? Czy można podać dane liczbowe, przybliżony udział (jakiekolwiek dane rynkowe) wskazujące, jaką część tej podbranży reprezentują członkowie założyciele?

Świat nie jest społecznym placem zabaw – interesy, sposób radzenia sobie z problemami oraz ich rozwiązywanie są zasadniczo determinowane przez stosunki sił gospodarczych. Branża techniki budowlanej może stanowić nawet blisko jedną czwartą PKB sektora budowlanego, w czym dużą rolę odgrywają małe i średnie przedsiębiorstwa, a także – choć w mniejszym stopniu – firmy o znacznej sile gospodarczej. Właśnie w celu uwidocznienia tej siły gospodarczej zwróciliśmy się do największych krajowych firm z branży techniki budowlanej, które podjęły się założenia sekcji.

Jakie są Państwa dotychczasowe doświadczenia związane z konsultacjami i współpracą w ramach sekcji ÉVOSZ? W jakim stopniu udało się osiągnąć synergię, której oczekiwano od tej nowej formy reprezentacji interesów?

Sekcja powstała kilka miesięcy temu, a miniony czas wystarczył jedynie na to, by przekonać się o pomysłach oraz zaangażowaniu i aktywności jej członków. Jednym z pozytywnych doświadczeń jest otwartość sekcji ÉVOSZ, która dzięki osobistemu zaangażowaniu przewodniczącego László Koji zawsze wykazuje się dużą gotowością do pomocy, aktywnością i skutecznością. Kolejnym doświadczeniem jest praca prezydium sekcji, które obecnie tworzymy i w którym aktywność członków rozwija się zgodnie z oczekiwaniami.

Jakie konkretne plany macie na ten rok?

Podczas tworzenia sekcji jasno określono, że jednym z głównych celów jest zaangażowanie największych przedsiębiorstw w celu podkreślenia znaczenia tej dziedziny gospodarki. Opinie kierownictwa takich firm mają duże znaczenie właśnie ze względu na ich codzienną działalność gospodarczą, jednak nie mają oni czasu na systematyczne przetwarzanie różnych analiz i ocen oraz opracowywanie studiów. Z tego powodu sekcja zwróciła się do dyrektora wykonawczego o wykonanie zadań operacyjnych.

Jako dyrektor zarządzający opracowałem program oraz plan działania dotyczący jego realizacji. Zgodnie z programem najpierw przeanalizowaliśmy, które z tematów poruszanych w ramach kursu ÉVOSZ – dotyczących aktualnych problemów branżowych i propozycji rozwiązań – są istotne również dla branży techniki budowlanej oraz jakie wymagają uzupełnienia specyficzne dla tej dziedziny lub sformułowania nowych zagadnień. Następnie opracowaliśmy tegoroczny program, w którym uwzględniono kształcenie zawodowe, kształcenie wyższe, a także opracowanie propozycji regulacyjnych dotyczących wykluczenia elementów sieci wody pitnej, które nie spełniają wymagań jakościowych i mają znaczący wpływ na konkurencyjność oraz zdrowie. W organizacji pracy sekcji kluczowe znaczenie ma świadome planowanie i dokładne przygotowanie konsultacji, ponieważ to właśnie one stanowią podstawę skutecznego i wydajnego funkcjonowania.

Potrzebują oni reprezentacji swoich interesów przede wszystkim w obszarach prawnych, kredytowych i dotacyjnych – w jaki sposób sekcja może odgrywać rolę inicjatora w procesie stanowienia prawa? Czy planują Państwo opracowanie materiałów fachowych, jakie zwykle publikuje ÉVOSZ w podobnym celu?

Celem sekcji jest zapoznanie się z problemami tej branży, zidentyfikowanie ich oraz sformułowanie propozycji rozwiązań, a następnie przekazanie ich decydentom, jak również zorganizowanie wsparcia medialnego w kontekście polityki branżowej i społecznej sprzyjającej wdrożeniu tych rozwiązań. Właśnie w tej dziedzinie sekcja ÉVOSZ posiada największe doświadczenie i ugruntowaną sieć kontaktów, z których skorzystanie zaproponował pan przewodniczący, a my zamierzamy wykorzystać te możliwości.

Poprzez naszą pracę chcemy doprowadzić do tego, by sekcja prowadziła proaktywną działalność, aby to my formułowali problemy tej podgałęzi, a dzięki naszym propozycjom ułatwialiśmy pracę decydentom – a wszystko to w ramach interesów tej dziedziny. Z mojego wieloletniego doświadczenia zdobytego w różnych organizacjach społecznych wynika, że organizacje traktują to jako zaszczyt, gdy decydenci zwracają się do nich o opinię podczas przygotowywania decyzji. Jest to słuszne i konieczne, ale zakłada, że decydent wie wszystko, a opinię organizacji chce jedynie wykorzystać do poparcia swoich decyzji. Sekcja pragnie przyczynić się do kształtowania bardziej efektywnego i skutecznego otoczenia regulacyjnego dzięki swojemu proaktywnemu podejściu.

Zwrócono również uwagę na problem osób wykonujących pracę bez odpowiednich uprawnień. Jak powszechne jest to zjawisko, w jakich obszarach się pojawia i jakie mogą być sposoby jego rozwiązania?

Nie dysponujemy dokładnymi danymi na ten temat. Prace wykonywane przez „kontarów”, czyli osoby nieposiadające kwalifikacji zawodowych ani uprawnień, a także prace z zakresu techniki budowlanej realizowane bez wystawiania faktur, stanowią szacunkowo 15–25 procent wszystkich prac. Tego rodzaju działalność jest problematyczna pod wieloma względami – od konsekwencji gospodarczych, przez bezpieczeństwo mienia, aż po skutki zdrowotne – dlatego konieczne jest znalezienie rozwiązania, którym mogłoby być utworzenie tzw. straży budowlanej lub policji budowlanej, o czym wspominał już wcześniej ÉVOSZ.

W dzisiejszym budownictwie zrównoważony rozwój i zmniejszenie obciążenia środowiska stają się coraz częściej podstawowymi wymogami projektów, co może również sprawić, że w centrum uwagi znajdzie się wysokiej jakości technika budowlana. W jaki sposób krajowa branża techniki budowlanej może na tym skorzystać i jak może skupić się na wysokich standardach jakości?

W poszukiwaniu rozwiązań globalnych problemów technika budowlana ma do spełnienia wielowymiarową misję. Obecnie w centrum uwagi znajduje się zużycie energii, ale świat coraz bardziej zdaje sobie sprawę, że kwestia wody jest jeszcze ważniejsza, a także nie można pominąć kwestii odpadów. Wszystkie te zadania zapewniają przedsiębiorstwom z branży inżynierii budowlanej długoterminową i opartą na solidnych podstawach ekonomicznych pozycję.

Jako jedna z kluczowych postaci reprezentujących interesy branży dysponuje ogromną wiedzą i doświadczeniem w zakresie krajowej techniki budowlanej. Jak ogólnie ocenia Pan sytuację rynkową krajowych firm?

Sytuacja rynkowa w branży techniki budowlanej zależy częściowo od dynamiki inwestycji oraz planów dotyczących dotacji. Obecnie, w związku ze zmianą rządu, zachodzą w tym zakresie przemiany. Nie widać jeszcze, jak ukształtuje się kontekst gospodarczy inwestycji, jednak z pewnością należy podjąć zdecydowane działania w zakresie renowacji istniejącego zasobu mieszkaniowego. Renowacja stanowi dla branży techniki budowlanej jeszcze większe wyzwanie zawodowe niż budowa nowych obiektów. Obecnie wyobrażamy sobie, że zajmie się tym głównie sektor małych i średnich przedsiębiorstw, jednak prawdziwym rozwiązaniem będzie sytuacja, w której również duże przedsiębiorstwa będą w stanie podjąć się realizacji tych zadań na zasadach rynkowych.