Dlaczego warto budować drogi w Afryce? Wszystko, co trzeba wiedzieć o projekcie GED Afrika

Firma Duna Group opublikowała szczegółowe sprawozdanie dotyczące swojego zaangażowania w Afryce. Projekt GED Africa, który śledzi również nasza gazeta, grupa przedstawia na swojej stronie internetowej jako swoją największą dotychczasową inwestycję międzynarodową, mającą na celu realizację korytarza handlowego o kluczowym znaczeniu dla Afryki. W ramach projektu powstanie między innymi 184 kilometrów dróg publicznych oraz most graniczny na terytorium Demokratycznej Republiki Konga i Zambii.

Podkreślają, że finansowanie i funkcjonowanie przedsięwzięcia tej skali, obejmującego wiele krajów i podmiotów finansowych, jest bardzo złożone. W podsumowaniu, oprócz najważniejszych informacji o projekcie, przedstawiono również kluczowe powiązania dotyczące struktury finansowej, operacyjnej i ekonomicznej.

Dwa banki będące własnością państwa zwróciły się o państwową gwarancję w celu uzyskania finansowania

Z raportu wynika, że finansowanie projektu zostało zatwierdzone przez EXIM Bank oraz zaangażowany w ten proces MFB po trwającej prawie dziesięć miesięcy analizie finansowej, prawnej i ryzyka.

W celu realizacji tej konstrukcji finansowej dwa banki będące własnością państwa zwróciły się o państwową gwarancję, którą zapewniło im państwo węgierskie. „Gwarancja ta nie była przeznaczona dla Duna Aszfalt Zrt., lecz stanowiła zabezpieczenie dla banków finansujących emisję obligacji” – podkreślają.

„Decyzję w sprawie poręczenia podjęły rząd węgierski oraz właściwe organy państwowe w ramach swoich kompetencji; spółka Duna Group nie miała na to żadnego wpływu ani uprawnień decyzyjnych.”

Dodają, że po udzieleniu poręczenia państwo węgierskie otrzymuje opłatę poręczeniową, którą pokrywa spółka.

Poręczenie nie zwalnia przedsiębiorstwa z odpowiedzialności

W dokumencie podkreślono również, że banki udzielające finansowania nie przyznały kredytu afrykańskiej spółce projektowej, lecz spółce Duna Aszfalt Zrt., w związku z czym to właśnie Duna Aszfalt Zrt. ponosi główną odpowiedzialność za spłatę kredytu z własnego majątku. Beneficjentem gwarancji państwowej nie jest spółka Duna Group, lecz banki finansujące.

Wyjaśniają, że poręczenie stanowi zabezpieczenie wyłącznie na wypadek, gdyby spółka Duna Aszfalt Zrt. nie była w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań płatniczych pomimo wykorzystania wszystkich dostępnych jej środków i majątku.

Poręczenie nie zwalnia zatem przedsiębiorstwa z odpowiedzialności, lecz zmniejsza ryzyko ponoszone przez banki finansujące.

Zapewnia państwu przychody z odsetek wyższe od średniej rynkowej

W dalszej części wyjaśniono również, dlaczego finansowanie projektu jest opłacalne dla państwa węgierskiego oraz jakie korzyści odniosą z tego węgierscy podatnicy. „Konstrukcja finansowania projektu jest pod wieloma względami korzystna dla państwa węgierskiego, a pośrednio także dla obywateli Węgier” – podkreślono w podsumowaniu. Przypomniano, że za gwarancję państwową spółka Duna Aszfalt Zrt. uiszcza opłatę gwarancyjną, co stanowi bezpośredni dochód dla państwa.

Ponadto obligacje wyemitowane w celu sfinansowania projektu charakteryzują się oprocentowaniem wyższym od średniej rynkowej, uwzględniającym znaczną premię za ryzyko. Ponieważ obligacje zostały subskrybowane przez instytucje finansowe będące własnością państwa węgierskiego, przychody z odsetek również trafiają do państwowego systemu finansowego. „Oznacza to, że skuteczne funkcjonowanie tej konstrukcji nie tylko służy realizacji projektu, ale także generuje dochody dla państwa, co pośrednio przynosi korzyści społeczeństwu węgierskiemu i podatnikom” – czytamy w komunikacie.

Stabilność grupy przedsiębiorstw wzmacniają projekty realizowane w wielu krajach

Oprócz tego zwracają również uwagę na fakt, że bezpieczeństwo finansowania dodatkowo wzmacnia wielokierunkowość projektu Duna Group. Grupa kapitałowa nie opiera się bowiem na jednym projekcie: za pośrednictwem spółki Duna Aszfalt Zrt. działalność wykonawczą prowadzą nie tylko spółki zależne w Węgrzech, ale także w Polsce, Czechach, Słowacji i Rumunii, dzięki czemu stabilność finansową grupy kapitałowej wspierają projekty realizowane w wielu krajach oraz przychody generowane na wielu rynkach.

Dzięki temu ryzyko ponoszone przez banki finansujące nie zależy wyłącznie od skuteczności projektu w Afryce.

W związku z tym podkreślają, że spółka dotychczas w pełni wywiązywała się ze wszystkich zobowiązań dotyczących odsetek i obsługi zadłużenia związanych z wyemitowanymi obligacjami i zamierza postępować w ten sam sposób również w przyszłości.

Im większy sukces odniesie projekt, tym szybciej zmniejsza się zobowiązanie

W dalszej części przedstawiono również model ekonomiczny projektu, w ramach którego powstanie 184 kilometrów dróg publicznych oraz most graniczny. Wyjaśniono, że dochody z projektu Duna Group będą pochodzić z opłat drogowych pobieranych podczas eksploatacji wybudowanej infrastruktury.

Zgodnie z konstrukcją finansowania dochody te służą przede wszystkim do przedterminowej spłaty obligacji, dzięki czemu efektywne funkcjonowanie projektu bezpośrednio przyczynia się do szybszej spłaty finansowania i skrócenia okresu kredytowania. Im większy sukces odnosi projekt, tym szybciej zmniejsza się pozostałe zobowiązanie finansowe, a wraz z nim ryzyko ponoszone przez banki finansujące.

Nie można tego porównać ani z budową dróg w Afryce, ani z rozbudową autostrad w kraju

W odniesieniu do czynników determinujących koszt inwestycji wyjaśniają: porównanie kosztów międzynarodowych projektów rozwoju infrastruktury wyłącznie na podstawie kosztu budowy na kilometr nie daje prawdziwego obrazu sytuacji.

Podkreślają, że projekt Kasomeno–Mwenda nie dotyczy autostrady, lecz obejmuje budowę i eksploatację dwupasmowej drogi publicznej o długości około 184 kilometrów, której specyfika techniczna znacznie różni się od inwestycji autostradowej w Węgrzech. Afrykańskie warunki glebowe i geologiczne wymagają zastosowania odmiennych rozwiązań technicznych.

Częścią inwestycji jest ponadto most graniczny o długości 362 metrów, dwa nowoczesne, jednopunktowe przejścia graniczne, a także pełna budowa infrastruktury do elektronicznego pobierania opłat drogowych i obsługi ruchu. Z tego powodu nie można dokonać merytorycznie uzasadnionego porównania ani z innymi afrykańskimi projektami obejmującymi wyłącznie elementy budowy dróg, ani z kosztami na kilometr krajowych inwestycji autostradowych.

Podkreślają również, że koszty realizacji zostały określone przez konkurencję rynkową. Partnerzy międzynarodowi i lokalni, a także podwykonawcy zostali wybrani w ramach otwartej procedury przetargowej, w której mógł wziąć udział każdy odpowiedni uczestnik rynku.

Projekt obejmuje

Na zakończenie podsumowania przedstawiono również szczegóły projektu GED Africa, który jest realizowany na terytorium Demokratycznej Republiki Konga i Republiki Zambii. W ramach tej inwestycji

• droga publiczna o długości prawie 184 kilometrów,
• most graniczny o długości 362 metrów,
• dwie nowoczesne stacje graniczne
• oraz powstaje infrastruktura niezbędna do ich funkcjonowania.

Po trzyletnim etapie realizacji nastąpi 22-letni okres eksploatacji i utrzymania

Nowa trasa skraca o około 500 kilometrów drogę transportową między obszarami wydobywczymi w prowincji Haut-Katanga a portem Dar es Salaam w Tanzanii, co znacznie skraca czas transportu i obniża koszty logistyczne. Dwa nowe, nowoczesne przejścia graniczne znacznie przyspieszą ponadto przekraczanie granicy między obydwoma krajami, jeszcze bardziej poprawiając efektywność transportu i handlu.

Projekt jest realizowany w ramach 25-letniej umowy partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). Po trzyletnim etapie budowy, który rozpoczął się w 2024 r., nastąpi 22-letni okres eksploatacji i utrzymania. Inwestycja jest realizowana przez międzynarodowych i lokalnych wykonawców pod nadzorem merytorycznym Duna Group.

Wiele międzynarodowych firm decyduje się na tę strukturę projektu

Projekt jest realizowany przez spółkę projektową Duna Group zarejestrowaną na Mauritiusie, GED Africa Ltd.. Mauritius jest jednym z najważniejszych centrów finansowych i biznesowych dla międzynarodowych inwestycji kierowanych do Afryki. Wiele międzynarodowych przedsiębiorstw wybiera tę strukturę, ponieważ zapewnia ona rozwinięte środowisko usług finansowych, a ponadto posiada umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z wieloma krajami afrykańskimi, podczas gdy Węgry nie mają takich umów z tymi krajami.

W międzynarodowym rankingu oceniającym systemy podatku od osób prawnych Mauritius zajął w 2024 r. 15. miejsce, podczas gdy Szwajcaria uplasowała się na 4., a Węgry na 22. miejscu. W rankingu z 2025 roku Mauritius znalazł się na 16. miejscu, Węgry na 21., a Szwajcaria na 3. miejscu.