Od kopalni do autostrady – 35 lat modelu Colas Északkő

Nostalgia i spojrzenie wstecz były również częścią uroczystości zorganizowanej z okazji 35-lecia istnienia firmy Északkő. Zoltán Cseh powiedział: „W naszej codziennej pracy zajmują nas te same sprawy, co 35 lat temu: produkujemy, sprzedajemy, planujemy eksploatację kopalni, efektywne wykorzystanie naszych technologii przetwórczych oraz przyszłość, mając nadzieję, że kolejne rocznice będziemy mogli świętować wraz z naszymi pracownikami.”

Dyrektor zarządzający spółki Északkő Kft. również obchodził jubileusz. 35 lat temu dołączył do grupy Colas, gdzie najpierw pracował na Mauritiusie jako główny mechanik, a następnie przez pięć lat jako kierownik działu mechanicznego. Po powrocie do kraju przez półtora roku pełnił funkcję głównego mechanika w spółce EGUT Rt., a następnie w 1998 roku podjął pracę w firmie Északkő, której kieruje już od 20 lat.
Podczas uroczystości jubileuszowej, oprócz podziękowania pracownikom za ich pracę, złożyli gratulacje osobom, które również obchodziły jubileusz w firmie, w tym kolegom, którzy pracowali już w poprzedniej firmie, a podczas obchodów 35-lecia istnienia Colas Északkő mieli już za sobą 40 lat stażu pracy.

Kopalnie od Zakola Dunaju do Sárospataku

Északkő prowadzi kopalnie od Zakola Dunaju aż po okolice Sárospataku; w regionie Pest posiada zakłady w: Szobie, Márianosztrze, Nógrádkövesdzie, Bercelu i Szandzie. W regionie Mátra – w miejscowościach Recsk i Gyöngyössolymos, a także w regionie Tokaj – w miejscowościach Tállya, Tarcal, Sárospatak i Bodrogkeresztúr, a także w Debrecen-Apafán.

Spółka odgrywa kluczową rolę we wschodniej części Węgier przede wszystkim w zakresie wydobycia i przetwarzania skał wulkanicznych oraz sprzedaży kruszyw wytwarzanych z tych surowców.

Jako pierwszy krok w ramach ekspansji francuskiej grupy kapitałowej Colas SA w Europie Środkowej, firma ta zdobyła prawo do nabycia w maju 1991 r. większościowego pakietu udziałów w państwowej spółce Északkő Bányászati Kft., wygrywając ogłoszony przez państwo węgierskie przetarg prywatyzacyjny.

Od prywatyzacji po zautomatyzowane zakłady – prace rozwojowe trwają nieprzerwanie

Prywatyzacja zapewniła firmie Északkő stabilne zaplecze techniczne niezbędne do modernizacji technologicznej. Wraz ze zmianą właściciela rozpoczęto wymianę sprzętu: przestarzałe kruszarki, urządzenia sortujące, ładowarki czołowe i koparki zastąpiono nowoczesnym sprzętem. Ulepszenia te zapewniły większe bezpieczeństwo eksploatacji i wiązały się z mniejszym obciążeniem operacyjnym.
Około przełomu tysiącleci rozpoczęła się automatyzacja zakładów: proces ten zapoczątkowano w 1999 roku w zakładzie w Nógrádkövesd, a następnie kontynuowano w Tálly, Tarcal, Recsk i Szob. Obecnie automatyzacja nie ogranicza się już tylko do uruchamiania i wyłączania urządzeń, wyboru trybów pracy czy wyświetlania błędów na ekranie; na bieżąco monitorowana jest również wydajność działania urządzeń, a na podstawie generowanych w ten sposób raportów można podejmować decyzje dotyczące niezbędnych interwencji i dalszych ulepszeń. 

Zaletą przynależności do międzynarodowej grupy kapitałowej jest to, że podczas planowania inwestycji można zapoznać się z nowymi technikami i technologiami, które grupa ta wypróbowała już w innych częściach świata i stosuje w celu poprawy warunków pracy i bezpieczeństwa pracowników, zmniejszenia śladu ekologicznego oraz zwiększenia wydajności.

W Tállyán zrealizowano znaczące ulepszenia również na poziomie Colas-csoport

W ramach inwestycji o wartości blisko 11 milionów euro, zrealizowanej w Tálly w latach 2020–2021, powstał zakład, który nawet w skali europejskiej jest niezwykle nowoczesny. Zoltán Cseh przypomniał:

W projektowaniu i realizacji nowej technologii, oprócz naszych własnych inżynierów, uczestniczyli zarówno francuscy specjaliści z naszej grupy kapitałowej, jak i nasi krajowi partnerzy dostawcy; na szczególną uwagę zasługuje wkład firm Gép-System, Cont-L, Colas Alterra oraz Colas Út.

W ramach inwestycji w części eksploatacyjnej kopalni wdrożono nową technologię trzeciego stopnia kruszenia, a także system magazynowania gotowych produktów i wydawania towarów przeznaczonych do transportu drogowego, których uruchomienie spowodowało wyłączenie technologii przetwórczej działającej od dziesięcioleci w pobliżu miejscowości, w sąsiedztwie obszarów zamieszkanych.

„Branża potrzebuje przewidywalności”

Oprócz wspomnień o przeszłości w centrum uwagi znalazły się oczywiście również wyzwania teraźniejszości i przyszłości. Jak stwierdził dyrektor zarządzający Északkő:

Obecnie zarówno społeczeństwo, jak i przedsiębiorstwa górnicze są zainteresowane tym, aby również na Węgrzech w sektorach górniczych zapewniających dostawy surowców dla budownictwa – podobnie jak w innych krajów odpowiedzialnie zarządzających swoimi zasobami mineralnymi – powstała prawdziwa strategia zarządzania zasobami mineralnymi, zapewniająca bezpieczeństwo dostaw w perspektywie średnio- i długoterminowej.

Zarówno Konstytucja, jak i ustawa o górnictwie z 1993 roku, wielokrotnie od tego czasu nowelizowana, wskazują na konieczność opracowania strategii, jednak przepisy w obecnym brzmieniu określają przede wszystkim ramy poszukiwania zasobów mineralnych, otwierania kopalń, eksploatacji i zamykania kopalń, a także składania deklaracji dotyczących zasobów mineralnych oraz uiszczania opłat górniczych. Chociaż instytucje odpowiedzialne za wdrażanie ustawy górniczej prowadzą ewidencję obszarów poszukiwawczych, kopalń działających, zawieszonych, w trakcie likwidacji oraz zamkniętych, a także ich aktualnie wykazanych zasobów kopalin, jednak instytucja ta nie ma wglądu ani w to, jakie rodzaje produktów o jakiej jakości można uzyskać z zarejestrowanych zasobów kopalin, ani w to, czy w danej kopalni obowiązują ograniczenia urzędowe (np.: ochrony przyrody, ochrony dziedzictwa kulturowego, lokalnych przepisów itp.) przedsiębiorca górniczy nie ma dostępu do jakiej części zasobów wykazanych w rejestrze państwowym.
Ponadto nie ma wglądu w tendencje dotyczące ponownego wykorzystania, na przykład odpadów nadających się do wykorzystania w budownictwie, pochodzących z rozbiórek lub innych przemysłowych produktów ubocznych, a także na tendencje ilościowe i jakościowe dotyczące powstawania rodzajów materiałów, które można z nich wytwarzać i które zastępują pierwotne surowce mineralne, ani na przewidywany rozwój popytu w przemyśle użytkowym w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej. W związku z tym, przy braku odpowiedniego zarządzania zasobami i popytem, nie można obecnie stworzyć alternatywnych rozwiązań pozwalających zaradzić problemowi ograniczonych zdolności produkcyjnych i dostawczych frakcji żwiru i piasku niezbędnych do zaspokojenia typowego zapotrzebowania aglomeracji budapeszteńskiej na beton transportowy, z którym mieliśmy już do czynienia w latach 2018–2020 w okresie koniunktury w budownictwie. Według Zoltána Czeha

Również budzi wątpliwości, czy w przypadku inwestycji mających na celu modernizację krajowej sieci kolejowej możliwe będzie zapewnienie produkcji i dostaw podkładu kolejowego o wymaganej jakości i ilości, biorąc pod uwagę ograniczoną liczbę producentów, których inwestycje zostały w ostatnich latach wstrzymane z powodu nieuzasadnionych regulacji, a także nowe przeszkody, które pojawiły się w międzyczasie w dostępie do zasobów kopalin.
Opracowanie merytorycznej strategii gospodarowania zasobami kopalnymi wymaga woli politycznej, a następnie współpracy właściwych ministerstw (Gospodarki i Energii, Transportu i Inwestycji oraz Ministerstwa ds. Środowiska Naturalnego) oraz organizacji branżowych.

Zorganizowane wizyty przyczyniają się do kształtowania świadomości w zakresie górnictwa

Górnictwo, a w szczególności wydobycie kamienia, jest jedną z pierwszych form działalności przemysłowej ludzkości. Według dyrektora generalnego, pomimo tysiącletniej historii znaczna część społeczeństwa niewiele wie o wydobyciu odkrywkowym, a przede wszystkim uważa, że kopalnie powodują ogromne zniszczenia w krajobrazie; często spotyka się też pogląd, że „potrzebujemy ich produktów, ale niech tylko nie przewożą ich naszymi drogami”. Zoltán Cseh jest przekonany, że kształtowanie postawy wobec górnictwa należy rozpocząć już w systemie edukacji. Dodał:

Ochrona środowiska jest ważna, ale należy również podkreślić, że górnictwo odgrywa zasadniczą rolę w naszym codziennym życiu, między innymi w funkcjonowaniu budownictwa i rozwoju infrastruktury. Nasz transport oraz czas, jaki w nim spędzamy, a także nasze poczucie komfortu i bezpieczeństwa w dużej mierze zależą od stopnia rozwoju infrastruktury i jej aktualnego stanu.

W nadziei na kształtowanie świadomości społecznej Északkő w zorganizowany sposób przyjmuje gości, uczniów, studentów oraz osoby zainteresowane branżą, prezentuje działające kopalnie, a także udostępnia miejsce na organizację wydarzeń.

Poprzez odpowiedzialne zarządzanie tworzą wartość dla społeczeństwa

Największe kopalnie Északkő już przed prywatyzacją w 1991 roku były głównymi dostawcami surowców na potrzeby rozwoju infrastruktury krajowej. Zoltán Cseh podkreślił:
 

„Jedną z największych zalet firmy Északkő jest jej wieloletnie doświadczenie zawodowe: wiedza i doświadczenie pracowników.”

Od trzech i pół dekady firma dąży do tego, by jak najefektywniej przetwarzać posiadane zasoby mineralne i kierować je do obszarów zastosowań, które tworzą wartość dla przemysłu przetwórczego, a tym samym dla społeczeństwa.