Odnowione zostanie otoczenie jeziora Malom, jednej z wizytówek miasta Oroszlány

W Oroszlány projekt zagospodarowania terenów zielonych, obejmujący około jednej trzeciej obszaru o powierzchni 10 hektarów wokół jeziora Malom-tó i jego okolic, powstaje w duchu koncepcji „miasta-gąbki”. Celem jest zatrzymywanie wody, ochrona bioróżnorodności, zmniejszenie efektu wyspy ciepła oraz rozbudowa terenów rekreacyjnych. W kompleksowy sposób – na przykład poprzez tworzenie ogrodów deszczowych i nawierzchni przepuszczających wodę – na tym terenie zarządza się wodą deszczową zarówno w okresach obfitych opadów, jak i suszy.

Zmiany klimatyczne zwiększają znaczenie miejskiego jeziora

Dzisiejszy kształt sztucznego jeziora Malom-tó ukształtował się na początku lat 70. XX wieku. Z ziemi wydobytej podczas wykopywania koryta jeziora zbudowano tamy, nasypy oraz podłoże pod pobliskie osiedla mieszkaniowe.

Zbiornik miejski odgrywa wieloraką rolę w życiu Oroszlány:

Jest to jeden z kluczowych elementów gospodarki wodnej regionu, odpowiedzialny za odprowadzanie wód opadowych spływających z pasma Vértes oraz łagodzenie skutków niewielkich gwałtownych powodzi. Coraz większa rola w łagodzeniu skutków zmian klimatycznych będzie przypadać na zbiorniki wodne na terenie gminy oraz otaczające je przestrzenie, które odgrywają istotną rolę w codziennym życiu społeczności.

 

Sygnał alarmowy

W ostatnich latach przedłużające się okresy bez opadów spowodowały szereg problemów przy największym jeziorze w obrębie miasta Oroszlány.

Latem 2021 roku i niemal w każdym kolejnym roku strumienie Kertekalja i Svandabereg, zasilające jezioro, wysychały na krótszy lub dłuższy czas z powodu suszy; jedynym źródłem zasilania był strumień Labanc, ale jego przepływ nie zawsze był wystarczający. W wyniku wysokiej średniej temperatury woda się ogrzała, co spowodowało pojawienie się glonów, a okresowy spadek tlenu stanowił wyzwanie dla fauny i flory jeziora.

Sytuację kryzysową opanowano w ten sposób, że po jeziorze pędziły skutery wodne, a strażacy, korzystając z armatek wodnych, a następnie pomp pływających, zapewnili cyrkulację wody, dzięki czemu udało się uniknąć masowej śmiertelności ryb. Pilną kwestią stało się kompleksowe zajęcie się tą sytuacją i znalezienie rozwiązania pozwalającego na zatrzymywanie wody opadowej.  

Przebudowa dotyczy niemal całego otoczenia jeziora

Kompleksową renowację otoczenia jeziora Malom przeprowadzili specjaliści z STRABAG specjaliści z Partner Mérnöki Iroda oraz Gaia Kertműhely na podstawie projektów. Inwestycja wykracza poza zwykłe zagospodarowanie terenu.
Projekt obejmuje niemal całe bezpośrednie otoczenie jeziora, w kilku powiązanych ze sobą lokalizacjach – powiedział naszemu portalowi Dániel Hajnik. Kierownik budowy STRABAG dodał, że obszar objęty inwestycją był częściowo zagospodarowany, ale stan promenad uległ pogorszeniu, pojawiły się braki, a nawierzchnie uległy zużyciu. Celem inwestycji jest stworzenie uporządkowanej, funkcjonalnej, zrównoważonej i bezpiecznej przestrzeni społecznej, pozostającej jednocześnie w harmonii z naturą.

Realizacja przebiega etapami, które obejmują:

• – budowę promenady w trzech etapach,
• – prace związane z układaniem nawierzchni asfaltowej,
• – zagospodarowanie placu zabaw i jego otoczenia,
• a także zagospodarowanie terenu wokół jeziora oraz nasadzenia roślin.

Budowana jest promenada z nową nawierzchnią, która zapewni możliwość obejścia całego jeziora

Najbardziej charakterystycznym elementem prac budowlanych jest utworzenie systemu ścieżek spacerowych o długości 1,4 km, umożliwiającego obejście jeziora. Nawierzchnia ułożona głównie z tłucznia pozwala na wsiąkanie wody opadowej w grunt, natomiast na poszczególnych odcinkach narażonych na większe obciążenia tworzone są powierzchnie z kostki brukowej, nachylone w kierunku powierzchni jeziora. Wzdłuż promenady rozmieszczone zostaną elementy małej architektury.
Dokładność prac monitorowana jest poprzez ciągłe wyrównywanie. W ten sposób optymalizowane są różnice wysokości między nawierzchnią a poziomem terenu. To ostatnie ma kluczowe znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa ruchu i trwałości nawierzchni, ale także dla odprowadzania wody.
Wokół jeziora powstaje system oświetlenia publicznego: po stronie północnej z wykorzystaniem „inteligentnych” lamp zasilanych energią słoneczną, a po stronie południowej z rozwiązaniem zasilanym z sieci.

Na miejscu przenoszonych jest kilka tysięcy metrów sześciennych ziemi

Bezpośrednio przy promenadzie powstanie wzgórze widokowe. Z tego wzniesienia będzie można obserwować okolicę przez lornetkę. Dániel Hajnik wyjaśnił, że podczas prac ziemnych i zagospodarowania terenu zostanie usuniętych 2–3 tysiące metrów sześciennych ziemi, którą następnie ponownie wykorzystają na miejscu. Nie będzie się wydobywać czystej warstwy humusowej, a piaszczystą glebę humusową zmieszaną z żwirem, kamieniami i grysem wykorzysta się na terenie wzgórza widokowego oraz za domkiem kajakowym.

Z punktu widzenia wykonawcy jest to ważne również dlatego, że odbudowa na miejscu ogranicza zbędny transport materiałów, a jednocześnie kształtowanie terenu można lepiej dostosować do wymagań projektu. Wytyczanie i kształtowanie terenu odbywa się przy użyciu wytyczania geodezyjnego i ciągłej kontroli, a długotrwałą stabilność zapewnia odpowiednie zagęszczenie.

Kierownik budowy podkreślił, że największym wyzwaniem z punktu widzenia mechaniki gruntów jest budowa wzgórza widokowego. Podczas warstwowego wznoszenia nasypu należy zwrócić uwagę na odpowiednią zawartość wody, nadmierne nasypanie oraz zapewnienie odpowiedniego czasu konsolidacji. Sklony wzgórza, uformowanego z kilkuset metrów sześciennych materiału nasypowego, są stabilizowane poprzez obsadzenie trawą, a z jednej strony przez ułożone na sucho skały wapienne. Podczas realizacji należy jednocześnie zapewnić zgodność statyczną oraz naturalny wygląd, harmonizujący z otoczeniem.

Bagolyvár zaprasza dzieci na świeże powietrze

Oprócz nowych urządzeń do zabawy, które nazwano „Bagolyvár”, zainstalowane zostaną również urządzenia do ćwiczeń siłowych oraz stół do ping-ponga. Droga prowadząca do Kajakház oraz parking przy wzgórzu z punktem widokowym zostaną pokryte nawierzchnią asfaltową.
Kwestie klimatyczne znajdują również odzwierciedlenie w kształtowaniu infrastruktury transportowej i społecznej.

Na terenie między budynkami mieszkalnymi a jeziorem rozbudowywany jest parking,. którego nawierzchnia będzie miała konstrukcję kratową, co sprzyjać będzie lokalnemu wsiąkaniu wody deszczowej.

Układ warstw składa się z 30-centymetrowej warstwy wyrównawczej z piaszczystego żwiru, 20-centymetrowej warstwy stabilizacji mechanicznej M63, 3-centymetrowej warstwy podkładowej oraz siatki trawnikowej.

Teren zostanie przekształcony z uwzględnieniem ogrodu deszczowego i koncepcji retencji wody

Jednym z najważniejszych elementów projektu w zakresie adaptacji do zmian klimatu będzie utworzenie ogrodu deszczowego i innych pasów krzewów okrywowych, przerywane rozbicie krawędzi dróg oraz stopniowe rozpraszanie wody opadowej na terenach zielonych. Prace ziemne związane z tym elementem projektu zostały już zakończone. Po utworzeniu pasa z płukanego żwiru, do zakończenia prac pozostało jeszcze przygotowanie podłoża i sadzenie roślin. W okolicy jeziora Malom-tó zatrzymywanie i wykorzystanie wody opadowej oraz wody z okolicznych strumieni ma szczególne znaczenie, ponieważ zlewnia jeziora wynosi około 43–44 kilometrów kwadratowych, a roczna suma opadów, choć w wieloletniej średniej wynosi około 600 milimetrów, charakteryzuje się coraz bardziej ekstremalnym rozkładem.

Produkowane są również elementy techniki stawowej poprawiające jakość wody

W ramach inwestycji powstanie również nowa pływająca pomost oraz system napowietrzania stawu. Zainstalowanie dwóch fontann napowietrzających sprzyja cyrkulacji wody, jej natlenianiu oraz nawilżaniu powietrza.

Na zakończenie projektu przewidziano również szeroko zakrojone prace związane z nasadzeniami: w planie uwzględniono zakładanie trawników, sadzenie drzew, traw ozdobnych, krzewów oraz bylin. Prace te zostaną wykonane dopiero po ułożeniu nawierzchni, aby ciężki sprzęt budowlany nie uszkodził świeżych roślin. Po posadzeniu, aż do momentu zakorzenienia się roślin, wykonawca zapewni ciągłe nawadnianie, a w przypadku drzew pomoże w ukształtowaniu prostych pni poprzez podparcie ich palikami.

Prace przebiegają zgodnie z planem, przy uwzględnieniu warunków pogodowych i koordynacji między poszczególnymi działami

Zgodnie z informacją zawartą w dokumencie STRABAG, koordynację różnorodnych prac branżowych zapewniają harmonogramy, cotygodniowe spotkania na miejscu i pisemne uzgodnienia, a także stała koordynacja. Jednocześnie na realizację prac znaczący wpływ ma środowisko nadbrzeżne oraz pogoda, a zwłaszcza okresy opadowe, które mogą wpłynąć na harmonogram prac ziemnych i układania nawierzchni. Renowacja jeziora Malom w Oroszlány to złożona inwestycja, zarówno z punktu widzenia urbanistyki, jak i dostosowania do zmian klimatu oraz z punktu widzenia wykonawcy.

Projekt nie tylko przywraca porządek w zaniedbanym otoczeniu nadbrzeżnym, ale także wprowadza do przestrzeni miejskiej rozwiązania techniczne i architektoniczno-krajobrazowe, które sprzyjają retencji wody, tworzeniu bardziej zielonego otoczenia, energooszczędnemu funkcjonowaniu oraz długotrwałej użyteczności.

Projekt „Zrównoważony rozwój w Oroszlány” (nr identyfikacyjny TOP-PLUSZ-1.2.1-21-KO1-2022-00046) jest realizowany w ramach programu Széchenyi Terv Plusz przy wykorzystaniu dotacji w wysokości 300 mln HUF o intensywności 100% (nr %).