Każdego dnia powierzchnia terenów naturalnych na Węgrzech zmniejsza się o obszar odpowiadający wielkości jednej większej fabryki

Jaka może być maksymalna intensywność zabudowy w danym kraju? W obliczu coraz poważniejszych problemów klimatycznych kwestia ta staje się coraz bardziej aktualna i prędzej czy później dotknie bezpośrednio również podmioty z branży budowlanej. W związku z tym już podczas wywiadu z sekretarzem stanu Regő Lánszkim wywiad: według danych głównego architekta kraju, tylko w latach 2009–2019 zabudowano 5 procent terenów zielonych w naszym kraju.

Dzięki naukowcom, którzy opublikowali „Deklarację na rzecz przyszłości godnej życia”, w centrum uwagi znalazły się dane jeszcze bardziej znaczące:

Według danych opublikowanych przez warsztat ds. polityki ekologicznej Green Policy Center oraz MTI, na Węgrzech codziennie z naturalnego obiegu wycofuje się obszar wielkości 11–13 boisk piłkarskich, czyli 4,5–10 hektarów, w wyniku zabudowy lub utwardzenia terenu (to 50–100 tysięcy metrów kwadratowych, co odpowiada wielkości większego budynku fabrycznego – red.).

W ramach tego procesu od 1990 roku powierzchnia gruntów rolnych w kraju zmniejszyła się o około 1,4 miliona hektarów, czyli o prawie 22 procent. Powierzchnia gruntów rolnych, która w momencie przemian ustrojowych wynosiła jeszcze około 6,4 miliona hektarów, do 2024 roku skurczyła się do około 5 milionów hektarów. Według oświadczenia ekspertów proces ten jest nie do utrzymania, niesie ze sobą zagrożenia środowiskowe, gospodarcze i społeczne oraz bezpośrednio zagraża bezpieczeństwu żywnościowemu kraju, a także jego zdolności do retencji wody.

Ferenc Jordán, ekolog systemowy, podkreślił w komunikacie, że gleba jest zasobem nieodnawialnym, a tereny zabetonowane pozostają utracone dla przyrody i rolnictwa nawet na dziesięciolecia. Co więcej, zabudowa często dotyka gleby uprawne najwyższej jakości.

Jeśli wszystko zabetonujemy, nasze miasta staną się niezdatne do życia

Oprócz powyższych kwestii komunikat zwraca również uwagę na niewykorzystanie krajowego zasobu nieruchomości. Według danych badaczy, mimo że nieustannie powstają nowe mieszkania, na Węgrzech ponad 570 tysięcy nieruchomości mieszkalnych stoi pustych, co stanowi 12,5% całego zasobu. Jest to znaczny wzrost w porównaniu z odsetkiem wynoszącym 9,2% w 2001 roku.

Zwracają uwagę, że budowanie nowych budynków zamiast renowacji istniejących jest nie tylko niezgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju, ale wręcz szkodliwe dla środowiska.

„Jeśli wszystko zabetonujemy, nasze miasta staną się niezdatne do życia. Opady nie będą mogły wsiąkać w ziemię, a rośliny nie będą w stanie schładzać otoczenia. Pulsująca upałem, sucha, kamienna pustynia to nie dom, a martwa pustka” – cytuje w komunikacie Alexandra Köves, ekonomistka ekologiczna. Dodała, że pokryta nawierzchnią gleba nie jest w stanie wiązać dwutlenku węgla.

W raporcie poruszono również kwestię gęstości krajowej sieci drogowej, która jest wysoka nawet w porównaniu z innymi krajami: w 2023 roku całkowita długość sieci wyniosła 219 tysięcy kilometrów. Na jednego mieszkańca Węgier przypada średnio 22,81 metra drogi, podczas gdy w Austrii wartość ta wynosi 13,85 metra, w Czechach 11,91 metra, a na Słowacji 8,3 metra. Zdaniem ekspertów spadająca liczba ludności i gęstość zaludnienia w kraju nie uzasadniają budowy nowych dróg.

Nawet jeden hektar ziemi może przynieść ogromne zyski

W komunikacie badaczka klimatu Diána Ürge-Vorsatz podkreśliła, że w letnie upały powierzchnie betonowe mogą nagrzewać się nawet o 30 stopni Celsjusza bardziej niż otaczające je otoczenie. Ciepło to odbijają również w nocy, co zwiększa obciążenie cieplne i zapotrzebowanie na energię chłodniczą.

Biolog János Zlinszky zwraca w swoim apelu uwagę, że hektar gleby spulchnionej na głębokość 10 centymetrów byłby w stanie zmagazynować nawet 25 tysięcy wanien wody. Jednak z powodu pokrycia nawierzchni podczas ulewnych deszczy opady nie mogą wsiąkać w glebę, co prowadzi do powstawania gwałtownych powodzi, a następnie susz.

To może być rozwiązanie

Zdaniem naukowców zamiast wstrzymywania budowy konieczna jest zmiana kierunku działań. Nawołują oni do bardziej efektywnego wykorzystania istniejącego zasobu budowlanego, priorytetowego traktowania inwestycji na terenach poprzemysłowych oraz zaostrzenia przepisów dotyczących ochrony gleby.

Eksperci zamierzają zwrócić uwagę mieszkańców na ten problem oraz zanikanie terenów zielonych poprzez konkurs fotograficzny. Zdjęcia przedstawiające nadmierną zabudowę, niepotrzebne betonowanie i niszczenie przyrody można przesyłać do 30 czerwca na stronie www.aklimatudomany10uzenete.hu. Wybrane zdjęcia zostaną zaprezentowane na wystawie w trakcie lata.